Nguồn gốc của cá nóc

Cá Nóc là một loài cá cực độc nhưng lại là món ăn được nhiều người trên thế giới yêu thích, đặc biệt là ở Nhật Bản. Tại Nhật Bản cá nóc  được dùng làm nguyên liệu để chế biến những món ăn cao cấp. Chúng có mặt trong thực đơn của những bữa tiệc chiêu đãi, tiệc tối hoặc những sự kiện mang tính trang trọng. 

Tổng Quan Về Cá Nóc

Nguồn gốc của cá nóc
Nguồn gốc của cá nóc

Cá Nóc có tên gọi gần giống với cá lóc, chính vì vậy có khá nhiều người nhầm lẫn giữa 2 loại cá này. Để phân biệt được cá nóc, các bạn cần hiểu về nguồn gốc và đặc điểm của của chúng.

Cá Nóc là loài cá thuộc bộ cá nóc có tên tiếng anh là Tetraodontiformes. Bộ cá nóc được tìm thấy vào khoảng 95 triệu năm trở về trước. Hiện nay trên thế giới phát hiện khoảng hơn 120 loài cá nóc và được phân bổ chủ yếu ở vùng nhiệt đới.

Đặc điểm sinh học của cá Nóc

Đặc điểm hình thái

Đặc điểm hình thái của cá nóc
Đặc điểm hình thái của cá nóc

Cá nóc được mệnh danh là một trong những động vật độc nhất ở trên thế giới. Cá nóc là dòng cá không có vảy, không có vây bụng, các phần vây còn lại khá đề và rất mềm.

Cá nóc có thân hình tròn về phía trên giống như quả bóng, phần dưới gần với đuôi thì thuôn dài giống với đa số các loài cá khác. Phần đầu của cá tương đối tròn, mắt to và hơi lồi, miệng nhỏ – tròn – răng rất chắc khỏe, cá nóc là loài không có khe mang chỉ có lỗ mang.

Cá nóc là loài cá có nội tạng vô cùng độc nhất là gan của chúng, đôi khi phần da của cá cũng chứa độc. Chính vì thế, khi chế biến cá phải là những người có tay nghề thì mới chế biến được cá nóc an toàn.

Đặc điểm môi trường sống

Đặc điểm môi trường sống của cá nóc
Đặc điểm môi trường sống của cá nóc

Cá nóc có rất nhiều loài, mỗi loài sẽ tập trung sinh sống ở các vùng khác nhau. Có loài sinh sống ở vùng nước ngọt, có loài sinh sống ở vùng nước mặn (biển).

Nơi sống chủ yếu của chúng là khu vực đáy, các rạn san hô, đầm lầy, sông, hồ, hoặc cũng có thể là các vùng nước ven bờ, cửa sông. Cá nóc được tìm thấy nhiều ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới thuộc Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương.

Đặc điểm sinh sản

Đặc điểm sinh sản của cá nóc
Đặc điểm sinh sản của cá nóc

Cá nóc là dòng cá cực độc, khi chúng đến thời kỳ sinh sản lượng độc tiết ra của loài cá này càng cao. Cá nóc là một trong những loài cá sinh sản theo hình thức đẻ trứng.

Thông thường, cá nóc sẽ sinh sản vào khoảng tháng 2 – 3 và tháng 7 – 9 hàng năm. Đây cũng chính là thời gian độc tính của cá ở mức cao nhất – thời gian này không nên sử dụng cá nóc làm thực phẩm

Cá cái đến mùa sinh sản sẽ đẻ trứng lên các giá thể, cá đực sẽ bơi theo sau để thụ tinh cho trứng, chăm sóc và bảo vệ trứng đến khi nở thành cá con.

Thức ăn của cá nóc

Thức ăn của cá nóc
Thức ăn của cá nóc

Cá nóc sinh sống ở rất nhiều nơi và ở rất nhiều không gian. Có loài cá nóc sống trong môi trường biển (nước mặn) nhưng cũng có những loài sống ở trong môi trường nước ngọt.

Loài cá nóc là loài cá ăn tạp nên thức ăn của chúng cũng khá phong phú. Một số loại thức ăn yêu thích của cá nóc: ốc nhỏ, cá con, các loại sinh vật phù du….

Phân loại cá nóc

Cá nóc ở Việt Nam có rất nhiều loại, dưới đây BaoKhuyenNong sẽ liệt kê một vài loài cá nóc thường thấy ở các vùng biển Việt Nam.

Cá nóc da beo (Cá nóc cảnh)

Cá nóc da beo có độc không? Câu hỏi này được rất nhiều người thắc mắc. Cá nóc da beo là dòng cá ít độc được dùng làm thức ăn và nuôi làm cảnh. Cá nóc da beo là dòng cá nhỏ và có màu sắc tương đối đẹp với những chiếc đốm màu xanh – đen giống như con bào. Cá nóc da beo có tác dụng tiêu diệt những loài cá, ốc có hại cho mùa màng. Dòng cá nóc này thường sinh sống thành bầy đàn.

Cá nóc da beo - cá nóc cảnh
Cá nóc da beo – cá nóc cảnh

Cá nóc da beo ăn gì? Cá nóc da beo là loài cá ăn tạp, thực phẩm yêu thích của chúng là động vật. Do đó, thức ăn chính của dòng cá này là các loài cá nhỏ, các ấu trùng trong nước và các loài ốc nhỏ có hại.

Cá nóc da beo mua ở đâu? Cá nóc da beo thường được nuôi làm cá cảnh, các bạn có thể dễ dàng tìm mua tại các cửa hàng cá cảnh ở hầu hết các tỉnh thành của nước ta.

Cá nóc nhím (Cá nóc biển)

Cá nóc nhím hay còn gọi là cá nóc gai có điểm đặc trưng có chính là những chiếc gai nhọn dài từ 10 – 20cm trông giống với lông nhím nên chúng được gọi là cá nóc nhím hoặc cá nóc gai.

Cá nóc nhím - cá nóc biển
Cá nóc nhím – cá nóc biển

Khi dòng cá này gặp những tác động, như một hình thức tự vệ phần bụng của chúng sẽ phình to như con cầu gai để bảo vệ bản thân chúng.

Cá nóc mít – các nóc nước ngọt

Cá nóc mít là một loài cá khá phổ biến tại các vùng biển Việt Nam. Dòng cá này là dòng cá cực độc. Không chỉ có vậy, đã có ghi nhận nhiều trường hợp cá nóc mít cắn người.

Cá nóc mít - cá nóc nước ngọt
Cá nóc mít – cá nóc nước ngọt

Chính vì vậy, khi nhìn thấy loài cá này các bạn nên tránh và không nên sử dụng cá nóc mít làm thực phẩm.

Cá nóc mít là thân hình khá nhỏ, màu sắc của chúng có màu vàng nâu, phần bụng của chúng tròn và có màu trắng sáng. Dòng cá này thường được tìm thấy ở khu vực miền Tây, được khuyến cáo con người không nên tiếp xúc và ăn.

Ngoài những loài kể trên, còn rất nhiều loài cá nóc các bạn cũng nên tìm hiểu: cá nóc khế, nóc hòm, cá nóc có bốn răng….

Các món ăn chế biến từ cá nóc

Cá nóc ở Việt Nam có khoảng hơn 60 loài, trong đó 1/2 là có độc. Những loài còn lại vẫn có thể sử dụng để làm thực phẩm. Dưới đây là một số món ăn được chế biến từ cá nóc.

Cá nóc sashimi

Cá nóc được làm sạch, khéo léo loại bỏ hết nội tạng và da cá. Sau đó cá được thái thành những lát mỏng ăn kèm cùng với mù tạt và xì dầu. Nếu như có cơ hội đặt chân đến đất nước Nhật Bản, các bạn hãy thử một lần thưởng thức món cá nóc sashimi.

Cá nóc hấp bầu

Cá nóc hấp bầu là món ăn được nhiều người yêu thích, tuy nhiên khi chế biến các món ăn từ cá nóc vẫn cần thận trọng. Cá nóc được làm sạch (loại bỏ hết toàn bộ nội tạng và da) được ướp cùng với gia vị, hành, ớt. Sau đó đem hấp ở trong trái bầu đến khi chín. Thịt cá nóc khi thưởng thức giống với thịt gà nhưng đậm đà hơn rất nhiều.

Cá nóc nướng

Cá nóc nướng món ăn dân gian được nhiều người yêu thích. Mặc dù thơm ngon là vậy, nhưng cũng không nên mạo hiểm thưởng thức vì rất dễ bị nhiễm độc.  Cá nóc nướng được ướp cùng với riềng, sả, ớt và gia vị nướng trên bếp than hoa vô cùng thơm.

Cá nóc kho nghệ

Cá nóc kho nghệ được rất nhiều người dân miền Tây yêu thích.Thịt cá nóc khi kho cùng với nghệ sẽ không còn mùi tanh của cá, thịt của cá mềm và có màu vàng óng của nghệ trông vô cùng hấp dẫn.

Độc ở cá nóc có từ đâu

Chất độc của cá nóc tập trung ở da, ruột, gan, cơ bụng, túi tinh và nhiều nhất ở trứng cá, vì vậy con cái độc hơn con đực và đặc biệt mùa sinh sản, chất độc đó gọi là tetrodotoxin. Đây là một loại độc tố thần kinh cực độc, gấp hơn 1.200 lần so với cyanua. Độc tố của một con cá đủ giết chết 30 người.

Một điều thú vị là bản thân con cá nóc không thể sinh tổng hợp được độc tố; chất tetraodotoxin trong cá nóc là do các vi khuẩn cộng sinh (symbiotic bacteria), chủ yếu là nhóm Pseudomonas và Vibrio vì một vài loại khác sinh tổng hợp ra. Do đó, nếu cá nóc được nuôi dưỡng cách ly thì độc tố không hiện diện.

Bình thường độc tố tồn tại trong cá ở dạng tiền độc tố tetrodomin không độc. Khi cá bị ươn hoặc bị bầm dập, tetrodomin sẽ biến đổi thành tetrodotoxin gây độc. Đun sôi ở nhiệt độ 1.000C trong 6 giờ độc tố tetrodotoxin mới giảm đi 50%, nó chỉ mất đi hoàn toàn khi đun sôi 2.000C trong 10 phút. Vì thế, chúng ta không thể làm mất độc cá nóc bằng cách nấu và chế biến thông thường.

Tại Sao Thịt Cá Không Độc Nhưng Vẫn Có Thể Bị Ngộ Độc

“Độc tố cá nóc không có trong thịt cá nóc, tuy nhiên, khi đánh bắt, chế biến hoặc cá để ươn, bị dập nát, độc tố ngấm vào thịt cá sẽ gây độc khi dùng”, chuyên gia về ngộ độc thực phẩm của Cục An toàn thực phẩm lưu ý.

Độc tố bền vững

Độc tố cá nóc có tính bền vững cao. Nếu đun sôi ở 100 độ C trong 6 giờ, độc tố mới giảm một nửa; đun sôi ở 200 độ C trong 10 phút, độc tố mới bị phá huỷ hoàn toàn. Như vậy, nếu chỉ đun nấu thông thường, ngộ độc cá nóc vẫn có thể xảy ra, do độc tố chưa bị phá huỷ hết. Khi phơi khô, chế biến thông thường, độc tố chưa bị phá huỷ nên vẫn gây ngộ độc.

Người ăn phải cá nóc có độc tố tetrodotoxin sau 5 phút đến 3 – 4 giờ sẽ xuất hiện cảm giác ngứa ở miệng; môi và lưỡi tê, khó chịu; tiếp đó thấy mệt mỏi, chóng mặt, choáng váng, cảm giác như nghẹt thắt lồng ngực, vã mồ hôi, tiết nước dãi, sùi bọt mép, nói khó, nuốt khó, mặt ửng đỏ, đau bụng, buồn nôn, nôn, run giật, cứng hàm, cứng lưỡi, chi dưới yếu, đồng tử co, liệt vận động nhãn cầu.

Trường hợp nặng còn bị liệt toàn thân, người mềm ra, chân tay mất khả năng vận động, da tím tái, nhiệt độ và huyết áp giảm, khó thở, cuối cùng liệt cơ hô hấp, truỵ tim mạch và tử vong. Tỷ lệ tử vong rất cao (60%) nếu cấp cứu chậm.

Có thể tử vong chỉ từ 1 – 2 mg độc tố

Cục An toàn thực phẩm cho biết, độc tố cá nóc gây độc mạnh, chỉ cần 4 mg thịt cá có độc tố đã giết chết một con thỏ 1 kg. Với người chỉ cần ăn 10 gram thịt cá nóc có độc tố là bị ngộ độc. Chỉ từ 1 – 2 mg độc tố có thể gây chết người.

Do đó, để phòng nguy cơ ngộ độc, cần loại bỏ cá nóc ngay từ khi kéo lưới, đánh bắt tại bến cá, loại bỏ cá nóc lẫn cá thường khi phơi khô; không làm chả cá nóc, bột cá nóc hoặc các sản phẩm cá nóc khác để bán; không ăn cá nóc tươi và các sản phẩm chế biến từ cá nóc.

Khi ăn phải cá nghi ngờ là cá nóc, nếu xuất hiện dấu hiệu ngứa họng, tê môi, tê lưỡi, tê bàn tay thì gây nôn ngay bằng ngoáy thành sau họng, uống thuốc giải độc (than hoạt và sorbitol), đồng thời, phải đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Triệu chứng ngộ độc ở cá nóc

Cá nóc vốn được biết là một loài cá cực độc, nhưng tại sao chúng lại được nhiều quốc gia sử dụng. Nguyên nhân do đâu chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé!

Cá nóc là loài chứa rất nhiều độc tính, chính vì thế nhiều chuyên gia đã khuyến cáo không nên ăn và nước ta có nhiều nghị định cấm khai thác cá lóc để làm thực phẩm.

Không phải tất cả các loài cá nóc đều có độc, mỗi loài cá sẽ có mức độ độc khác nhau và mức độ tác động lên cơ thể người khác nhau.

Độc của cá nóc khi ngấm vào cơ thể con người sẽ có những triệu chứng như sau:

  • Tay chân hoặc một số vị trí khác trên cơ thể sẽ mất cảm giác. Tùy theo lượng độc ngấm vào
  • Cơ thể mệt mỏi, toát nhiều mồ hôi, buồn nôn và có hiện tượng đau bụng.
  • Nước bọt nhiều, nói nhảm, mắt mở to.
  • Cơ thể tê liệt hoàn toàn, hạ huyết áp, co giật và tử vong (đây là mức độ nhiễm độc cao nhất).

Hiện nay vẫn chưa có thuốc để chữa độc của cá nóc, cho nên khuyến cao không nên tự chế biến cá nóc làm thực phẩm.

Cá nóc mua ở đâu? Giá bao nhiêu tiền 1Kg?

Cá nóc mua ở đâu? Giá bao nhiêu tiền 1Kg?
Cá nóc mua ở đâu? Giá bao nhiêu tiền 1Kg?

Trên thị trường hải sản của nước ta thường không có buôn bán cá nóc. Chỉ có các tiệm buôn bán cá cảnh mới bán dòng cá nóc beo về làm cảnh.

Giá của cá nóc beo khá rẻ, trung bình chỉ mất 5000 nghìn đồng là các bạn có thể sở hữu một chú cá nóc da beo về làm cảnh đẹp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.